Muhtelif Meraklar.. Yarım Yamalak Bilgiler..

Bu yukarıda gördüğün fotoğraf var ya, Kolombia'nın efsanevi kalecisi Higuita'ya ait.. 43 yaşında jübilesi yapılan Higuita, işte böyle yarı parende atarak gol kurtarmasıyla meşhurmuş. Bu gol kurtama tekniğine de "akrep vuruşu" deniyormuş.. Diyeceksin ki: "Hani futboldan anlamazdın.. Bu anlattıkların ne şimdi?" Haklısın.. Futbolla uzaktan yakından ilgim yok gibi görünsem de, ilgi alanım geniş, meraklarım muhtelif, dikkatim dağınık ve bilgim yarım yamalak olduğu için futbol da ilgi alanım içine giriyor.. Ve takdir edersin ki futbol hakkında da yarım yamalak şeyler biliyorum.. Maç seyretmek, kurallarını öğrenmek, takımları takip etmek falan derdinde asla değilim.. Anlatmak istediğim bu değil zaten.

Ben futbol oyununa değil, milyonlarca insanın gözlerini ayırmadan futbol seyretmelerine ilgi duyuyorum.. Mutlaka bir cazibe olmalı futbol oyununda öyle değil mi? Çünkü tanıdığım çok akıllı ve zeki insanlardan kimileri, futbolla yatıp futbolla kalkıyorlar.. Demek ki onların futbolda buldukları benim bilmediğim kıymetli bir şey var.. İyi bir futbolcu olmak için güçlü bir fiziğe ve kondisyona sahip olmak yeterli mi acaba? Hımm.. Yeterli değildir bence.. Ne bileyim uygun zamanlarda ilginç pozisyonlar almak, topu kime şutlarsan en doğru sonucu alabilirsini şıp diye algılamak, rakip oyunculara kaptırmadan topu kaleye sürmeyi becerebilmek, nasıl denir uygun çalımlar yapmak, hatta topu kimsenin düşünemeyeceği bir yere paslayıp hem oyuncuları hem seyircileri hayrete düşürebilmek için ne lazım acaba? Bunlar öğrenilebilen teknikler mi yoksa her oyuncunun kendi zekasıyla bulduğu hünerler mi?

Tam yazımı burada kesmeyi düşünüyordum ki, aklımda yer etmiş bir kaç futbolcunun fotoğraflarına bakmak istedim. Aaa! O ne? 1940 yılında doğmuş Brezilyalı forvet Pele.. İnan ki doğum tarihini ve forvet oyuncu olduğunu sanal ansiklopediden şimdi öğrendim.. Forvet nedir diye sorsan  vallahi bilmem.. Hoş "Anlatayım öğrenmek ister misin?"desen.. Of! Ne yalan söyleyeyim öğrenmek istemem.. Pele'nin büyük bir futbolcu olduğunu biliyorum ya o bana yeter.. Ammaa.. Şu fotoğraftaki gol atış pozisyonuna bakar mısın? Sanat eseri gibi bir şey! Pele'yi Pele yapan farklı bir durum olmalı diye düşünüyordum ya.. Aaa! Ben bu fotoğrafı görünce hayrete düştüm.. Düşünsene maç seyrederken Pele'nin bu hareketine şahit olan seyircinin durumunu... Fotağraftaki iki oyuncunun çehresindeki şaşkınlık dolu ifadeye bir baksana.. Off! Stadyumda yer yerinden oynamıştır.. Kesin.. Of ya.. Keşke seyredebilseydim bu hareketleri.. Şahane bir şey valla!

Dur bir şey daha anlatacağım... Öyle futboldan anlamam ama, benim de futbolla ilgili anlatacak bişilerim varmış demek ki. Du bi... Havamı atayım... Pele'nin Amerika'da yüksek tahsil gören  bir  kızı  olduğunu duymuş muydun? Hemde  doktora tezinin konusu neymiş biliyor musun? "Bir Pazarlama Problemi Olarak Futbol: Liberal sistemde sporun demokratikleştirilmesi üzerine bir inceleme." Breh breh breh! Ve inanabiliyor musun bütün reklam şirketleri bu tezin peşine düşmüşler. Bunu Gündüz Vassaf'ın Yeni Futbol başlıklı yazısında okumuştum. Ne yalan söyleyeyim çok ilgimi çekmişti. Tezin özünde kitle davranışlarının özelliştirmesi yatıyormuş. Tez, davranışlarımızdaki gizli eğilimlerin nasıl ortaya çıktığını ortaya koyuyormuş. Gündüz Vassaf'ın bu konuda anlattığı  bir örnek vardı. Bir gün üzerinde bir futbol forması olan 8-9 yaşlarındaki bir çocuğun, bakkaldan Knorr çorba paketini aldığını, açıp içindeki çorba tozunu döktükten sonra, cebinden çıkardığı çengelli iğne ile formasının tam göğüs hizasına nasıl iliştirdiğini anlatıyordu. Böylece çocuk kendini sahalardaki abiler gibi hakiki futbolcu gibi hissediyor olmalı diyordu. Oradan da sanki gönüllü reklamcılarmış gibi günümüzde nasıl ayakkabılarımızda ve giysilerimizde markaları teşhir ederek dolaştığımızı, ama pasif reklam taşıyıcıları olarak nasıl sömürüldüğümüzün üzerinde duruyordu. İbretlik bir yazıydı gerçekten.

Dur bak... Ayrıca futbolu bir ürün olarak düşünürsek, oyuncular dahil futbolun ortaya çıkmasını sağlayan herkes üretici oluyordu. Peki zavallı seyirciler ne oluyordu? Tüketici tabii.  Pele Raporu diye adlandırılan bu tezin üzerinde Amerikan ligine yatırımı düşünen herkes ilgilenmiş biliyor  musun? Kim bunlar? Sermaderlar, reklam şirketleri, TV yapım şirketleri, kulüp sahipleri filan... Amaçları aynı ya, bir araya gelip nasıl uygularız  diye kafa patlatıyorlarmış.  Hatta  sanıyorum California Liginde pilot uygulamayı bile başlatmışlar.  Yeni Futbol...  Deneyin ihalesini alan şirket önce stadı yenilemeyle işe başlamış. İstenildiğinde üzeri kapatılacak, seyirciye ev sıcaklığı ortamı sağlayacak, dileyen geniş kanepelerde seyredebilecek, maçın tam tadına varabilmek amacıyla futbolcuların kendi aralarındaki konuşmalar dinlenecek, sahaya zoom yapacak kameralar yerleştirilecek...  Sonra seyirciyi katılımcı yapacak ve oyun gelirlerini artıracak bir çözüm düşünülmüş. Her seyici elindeki kumandadaki düğmeye basarak taraftarın seyirci ve oyun ile ilgili düşüncelerini belirtecek. 21.yüzyıl seyircisi artık yuhalamayacak, ıslık çalmayacak ya da ne bileyim anlamsız bağırışmalar yapmayacak da çift seçenekli düğmelerden birine basacak. Her takımın kulübesinin arkasındaki büyük dev ekranlarda seyircilerin tercihi yansıyacak. Kulüplere kayıtlı her seyircinin özel şifresi olacak. Şifreler ya maç başında ya da sezonluk satılacak. Böylece ek gelir sağlanacak. Ayrıca müşterek bahis sistemiyle maçta kaç gol atılacağına dair tahmin de yapabilecek seyirci. Çoğunluk bilirse az para kazanılacak, çoğunluk tahmin etmezse çok para kazanılacak. Tabii bunlar için maça ufak molalar verilecek. Bu molalarda TV şirketlerinin reklamları devreye girecek. Bu  durum seçilen pilot bölgede uygulanmış biliyor musun? Ve başarılı olmuşlar.

 

Sonra Fransa'da Disneyland'dan umduğunu bulamayan Disney şirketi bir araştırma yaptırmış. Gençlerin en çok müzik, savaş ve fulbolla ilgilendiğini tespit etmişler. Bu durumla ilgili de ilginç şeyler anlatmış Gündüz Vassaf. Ama yazımı uzatmak istemiyorum. Asıl ne anlatmak istiyorum biliyor musun? California Lig'inde Yeni Futbola yönelik en büyük tehlikenin her zamanki gibi insan unsurundan geldiğini yazıyordu Gündüz Vassaf. Neydi bu? Şike vaziyeti tabii. İlgililer, oyuncuların önceden anlaşıp büyük para vurduklarını tespit etmişler. Müşterek bahise katılan seyircilerin çoğunluğu gol atılmayacak düğmesine basmışsa, iki takımın bazı oyuncuları aralarında anlaşıp gol atıyorlar, çoğunluk gol atacak diyorsa gol atmıyorlarmış. Şöyle devam ediyordu Gündüz Vassaf yazısına: "Her zaman, her yerde ve her çağdaki "Büyük Aldatma" hep bu değil mi zaten? Birbirlerine karşı oynadıklarını sanıp taraf tutarak seyrettiklerimiz, aslında bize karşı oyun oynamak için birleşmiş kendi aralarında." Ne fena!

2011

Yaşasın Hanımlar! Mübarek Futbol Ayları Başlıyor!

Tamam. Yürekten kabul ediyorum. İnancıma göre en mübarek aylar, Recep, Şaban, Ramazan ayları tabii. Amaa... Ne yapabilirim? Futbol sezonu başlıyor ya, işte bu ay içim içime sığmıyor inan ki. Bizim köyün erkekleri futbol sezonu başladığı aydan itibaren  hep futbolla ilgileniyor. Hey! Dünya biz kadınlara kalıyor. Ne güzel!.. Oh, gelsin çaylar gitsin kahveler... Gelsin sinemalar gitsin kitaplar, festivaller... Eğlenip duruyorum-z-. Mükemmel... Pek çok kadının futbol meraklısı erkeklere sinir olduğunu biliyorum. Kimbilir ne kavgalar çıkıyordur evlerde... Çok saçma! Oh, kalmışsın kendi kendine kadın, baksana keyfine! Hele bu sene, futbol meraklısı erkeklerin şike hikayeleri sebebiyle zaten canları hayli sıkkın.. Bence bu futbol sezonu var ya gitmeyelim hiç erkeklerin üzerlerine. Futbolun erkekler için  keyfi falan kalmadı ki. Düşünsene futbol bir oyun değil mi aslında? Oyun tabii... Oyun ne yapar? Eğlendirir insanları öyle değil mi? Artık futbol eğlendirici bir oyun olmaktan çıktı maalesef... Bugün gazetelerde bu gece futbol liginin açılacağı ile ilgili yazılar okuyunca bunları yazmak istedim. Sonra Kıvanç Koçak'ın bir aralar okuduğum futbol konulu yazısı aklıma geldi.. Şimdilerde unutulsa da futbolun aslında bir oyun olduğundan, hatta insanın içini dolduran, keyfi barındıran, eğlenceli bir oyun olduğundan söz ediyordu.. Oyun deyince de aklımıza gülmek gelmez mi? Hayır gelmiyordu işte.. Artık milyarlarca doların döndüğü bir endüstri haline gelmiş olan futbolun eğlenceli bir oyun olduğunu söylemek mümkün olabilir mi? Rabet duyguları okadar körükleniyormuş ki, maçlarda taraftarlar kendi takımınlarına odaklanacaklarına hep rakip takıma odaklanıyorlarmış.. Rakip oyuncunun kaçırdığı penaltı, ayağına dolaşan top, ıskaladığı bir vuruş ya da nebileyim bir sebeple kapaklanıp düşmesi falan insanları güldürürken, aynı durumlar kendi takımının oyuncularının başına geldiğinde, sallanan küfürlerin, öfke nöbetlerinin haddi hesabı olmuyormuş.. Hayret edilecek şey! Futbol kazanmak için oynanacak elbet.. Tabii ki taraftar takımının malubiyetine gülmeyecek.. Tabii ki üzülecek.. Ama futbol madem bir oyun deniyor.. Oyunun bütününden büyülü bir lezzet alınması mümkün olmaz mı? Ben futbolun f'sinden anlamam.. Futbol deyince hem memleketten hem dünyadan hep asık suratlı futbolcular, futbol yöneticileri ve taraftarlar aklıma geliyor.. Okuduğum yazıda Amerika'da yapılan bir araştırmadan söz ediliyordu.. Şöyle ki.. 1952 yılında çekilen 230 beysbolcu fotoğrafını incelemişler.. Fotoğraftaki görüntülerine göre, "hiç gülmeyen", "az gülen", "çok gülen" olarak üç kategoriye ayırmışlar.. Ve bu oyuncuların ölüm yaşlarına bakmışlar.. İlk gruptakilerin 70, ikinci gruptakilerin 75, son gruptakilerin ise 80 yaşında öldüğü saptanmış.. Yani sonuç olarak, demek ki çok gülenler daha uzun yaşamışlar.. Tamam, güvenilirliği tartışılabilir bir araştırma olduğunu söyleyebilirsin.. Olsun.. Gene de diyorum ki, bu durum duyurulsa futbol camiasına, futbolun eğlenceli bir oyun olduğunu düşünüp acaba daha çok gülerler mi ki? Biliyorum esas şimdi bu yazdığım güldürdü seni.. Ne var? Fena mı olur böyle bir şeyi duyurmak sence? Bu yazı da bir futbol cahilinin, futbol lig sezonu başlangıcı anonsu işte..  Hanımlar, bırakalım erkekler kendi bozdukları oyunlarını kendileri düzeltsinler. Oyunlarını bozmak için nerelerde hatalar yaptıklarını belki düşünürler. Boşverrr! Biz bakalım keyfimize... Hey! Mübarek futbol sezonu açılıyor... Çok sevinçliyim... Ne güzel!