Yukarıya fotoğraflarını eklediğim ve son günlerde izini sürdüğüm kişi Joe Sacco. Malta doğumlu. Oregon Üniversitesi’nde gazetecilik okumuş. İşgal Altındaki Topraklar’la İlgili kitabı Filistin, 1996 yılında Amerikan Kitap Ödülü kazanmış. Ben bu kitabını okumadım. Şu anda 2001 yılında Will Eisner Ödülü’ne layık görüldüğü ve Bosna’daki günlerini anlattığı Güvenli Bölge Gorazde adlı kitabı elimin altında. Bu akşam okumaya başladım. Bu kitaba İstanbul’daki kitapçıda rastlamıştım. Elime almıştım. Bir çizgi romandı. Çizimleri siyah beyazdı. Neden bilmiyorum, çizgi romanda siyah beyaz çizimlerin illüzyonuna hemen kapılırım. Gorazde’den etkilenmemek zaten mümkün değildi. Çünkü bu çizgi roman Doğu Bosna’da Savaş, 1992-1995 başlığını taşıyordu. Ayak üstü sayfalarının arasında dolanmıştım. Burnumuzun ucunda büyük bir travma atlatan insanların acılarını ve hüznünü çok etkili çizimlerle anlatıyordu. Kitabın daha başındayım. Az önce ara verdim. Bir filmin içinde hissediyorum kendimi. Ama bu çizgi roman, bir film değil. Kitapta yazılıp, çizilenler kurgu da değil. Klasik romanların çizgi romana uyarlanmış hali hiç değil. Bu, bütün dünyanın gözü önünde gerçekleşen, insanın insana yaptığı büyük zalimliğin utanç verici, vicdan sızlatıcı durumu... Hakikat bu çizgi romanda anlatılanlar. Sahici. Ve çizimlerle anlatımı çok ama çok etkili. İlla ki etkileneceğiim bu kitaptan. Sarsacak bünyemi. Şu anda dünyada olup bitenler aklıma gelecek. Zaten gelmeli. Günün hayhuyunda unutuyorum çünkü. Aslında ateş sadece düştüğü yeri yakmıyor. O kadar kolay değil. Acı da, sevgi de hissedilen bir enerji. Joe Sacco'ya büyük saygı ve sevgi duyuyorum. Bu insanlar ve kitapları bilinmeli.
