Kendimi Eylediğim Zamanlar

 

Sevdiğim filmleri tekrar seyrettim

Sevdiğim kitabı tekrar gözden geçirdim

Paris'e gidiyorum. Arz ederim:)


Akordiyonla Unutamadım'ı çalmaya başladım. Amelie'nin notalarını yazdım:)

Arkadaşım Nergis'e nergis mozaiği yaptım.

Ne Güzel Şey Hatırlamak Sizi

Bazan bir "merhaba"  insanın hayatını değiştirir, bazan da bir şiir...  

1941 yılında, Attila İlhan henüz 16 yaşındayken, İzmir Atatürk Lisesi’nde bir kıza yazdığı mektubun içine Nazım Hikmet şiirleri iliştirdiği için tutuklanmış. İki ay hapis yatmakla kalmamış, eline Türkiye’nin hiçbir yerinde okuyamayacağına dair  ağır bir belge tutuşturmuşlar.

Genç Attila şiirler yüzünden eğitiminden koparıldığında, o tarihte 39 yaşında olan Nazım Hikmet, toplamda 16 yıl sürecek mahkûmiyetinin farklı duraklarından biri olan Bursa Cezaevi’ndeymiş.

Üstelik aynı yılda aynı koğuşta  27 yaşında bir isim daha varmış: Orhan Kemal.
Nazım Hikmet’in yönlendirmesiyle şiiri bırakıp öyküye yönelen  büyük yazar, o günlerde henüz yolun başındaymış.

Bir mektup İzmir’de bir gencin hayatını zorlaştırırken, Bursa’daki o hapishane koğuşu aslında Türk edebiyatının en güçlü damarlarından birini inşa ediyormuş.

Bütün bunları hatırlıyorum ve aklıma hangi sorular üşüşüyor bilin bakalım? 

Acaba Attila İlhan o mektuba Nazım Hikmet'in hangi dizelerini yazmış?

Acaba o kız kimdi?

Acaba o kız, bir şairin hayatının  kendisine yazılan o mektup yüzünden nasıl altüst olduğunu sonradan öğrenmiş mi?

Bilmiyorum. 

Ancak bildiğim bir şey var. Zamanı ve özgürlüğü ellerinden alsalar da kalemlerini susturamamışlar. 

Onları cezalandıranlar tarihin tozlu sayfalarında çoktan kaybolurken, bu üç isim, o tuhaf kader ortaklıklarıyla bugün hâlâ içimizi titretmeye devam ediyorlar. 

Huzur içinde uyusunlar.

büyüyünce "ne" oluucaan?.

 

*"büyüyünce ne oluucaan?", (büyümek,  şart mı.. büyümeden, ne, olunmuyor mu)

*"büyüyünce ne oluucaan?", (ne bir eksik, ne bir fazla.. üç aşşağı, beş yukarı, oluucaam)

*"büyüyünce ne oluucaan?", (akrep ve kirpi sever,oluucaam.. sevdikçe, elim-kolum, kanayacak.. sevdikçe, boynum-büküm tutulacak)

*"büyüyünce ne oluucaan?", (menü'nüzde büyüyünce ne oluucaan'lardan neler var.. ustanın tavsiyesi nedir)

*"büyüyünce ne oluucaan?", ( ne olsam, memnun olmıycaam.. kim büyüyünce, olduğundan, memnun, olmuş ki)

*"büyüyünce ne oluucaan?", (sizin olduğunuz hiçbir şeyi, olmuycaam.. başka türlü bir şey oluucaam.. ne ağaca benziyceem, ne de buluta.. burası gibi olmuycak, gideceğim memleket.. ağacı, ayrı ağaç.. denizi, başka deniz..)

NOT

çizimler- akademisyen dr.senem timuroğlu

metinler- metin üstündağ/ömür törpüsü/s.24-25-26

ve Hayat ve Sanat ve Tiyatro

 

"Sanat, tiyatro bize, bir kere yaşadığımız, çok anlayamadan, çok çözemeden, çok bilemeden, geçirdiğimiz yılları unutarak, yaşamadığımız yılları göremeyerek, bir kaza yaşar gibi bazan, bilemeden yaşadığımız, şaşırdığımız, hayatı anlamamızı sağlıyor. 

Onu, hayattan çok daha derin bir araçla, iyi bir tiyatro oyunu aracılığıyla yapıyor.  Ve biz onu yaşarken gerçekten  hayatın anlamını, bir karakterin kendi yaşamını nasıl bir kadere dönüştürdüğünü,  bir dünya görüşünün insanı nasıl bir doğruda tuttuğunu, kalbindeki pusulayla nasıl daima  doğruyu gösterdiğini, ve insanların, kadınların, erkeklerin, çocukların, aşkın, korkuların, yaşamdaki dönüşümlerin, kimseye itiraf edilemeyen acıların, kaygıların nasıl yaşandığını bize anlatıyor. 

Ve biz bunu yaşayarak,  kendi vücudumuzda yaşayarak, her gece seyirciyle paylaşıyoruz.  Hayatı anlamak için oluyor bütün bunlar ve insan denen  bulmacanın içinden çıkmaya çalışıyoruz." 

Celal Kadri Kınoğlu

"Mesele esir düşmekte değil / Teslim olmamakta bütün mesele "

 

"Birincil hayal gücünün

Yaşama Gücü olduğuna inanıyorum" 

Samuel Taylor Coleridge

Bazı filmler vardır, hikâyesinden çok bir sahnesi kalır insanın içinde. Charlie Chaplin’in Sahne Işıkları filmi tam olarak böyle.

Yaşama tutunmaktan vazgeçen bir genç kadın… Ve ona, neredeyse unuttuğumuz bir şeyi hatırlatan bir adam.

— Eğer korkmazsan yaşam harikadır.

— Bir daha dans edemiyeceğim, ben sakat bir kızım.

— Bunu kendin uydurdun. Sonra da inandın. Yoksa savaşırdın.

— Doğru değil...  Hayatta savaşmaya değer ne var ki?

— Bak itiraf ettin işte! Yaşamaya değer ne varmış? Her şey! Yaşamın kendisi! Bu yetmez mi? Yaşamak... Acı çekmek... Zevk almak... Uğruna yaşanacak ne mi var? Yaşmın kendisi tek başına muhteşemdir. Hayat muhteşem bir şeydir... Bunu denizanaları bile birlir.... Savaşacak ne varmış? Hıh! Üstelik senin bir sanatın var.

— Bacaklarım olmadan dans edemem...

— Bak, kolsuz bir adam tanıyorum. Sadece ayak parmaklarını kullanarak kemanla sonat çalıyordu bu adam.  Sorun şu ki sen savaşmıyorsun, pes ediyorsun! Sürekli olatak hastalık ve ölümü düşünüyorsun. 

Anla! Anla! Ölüm kadar kaçınılmaz bir şey daha var. O da yaşam! Yaşam! Yaşamın ta kendisi. Evrendeki gücü düşünsene... Dünyayı hareket ettiriyor... Ağaçları büyütüyor. Senin içinde de aynı güçten var. Sadece kullanma cesaretin ve onu kullanma isteğin olmalı."

Belki de mesele hiçbir zaman başımıza gelenler değildir.Mesele, onlara ne kadar inandığımızdır.

Çünkü insan bazan yürüyemediği için değil, vazgeçtiği için durur. Kritik soru şu... Gerçekten yapamıyor muyuz, yoksa çoktan vaz mı geçtik?

Sanırım  hayat… ısrar edeni sever.

Tuhaf Olan Her Şeyi Severim:)

 

Bazan bir kitap beni tek cümleyle tavlar.

Şebnem İşigüzel’in Hanene Ay Doğacak kitabını, arka kapaktaki şu cümle sebebiyle satın almıştım:

“Bu kitapta tuhaf öyküler bulacaksınız.” Tuhaf olan her şeyi severim :)

Kitabı aldım. Önce kokladım. “Seveceğim ben bunu,” dedim.  Okumaya başladım.

İlk öykü...  Sevgili Bayan Arvadak.

Laboratuvar deneylerini bitiren doktor, kadavra üzerinde çalışmaya geçecekken ayağını kırar. Hastaneye gidemeyince, üzerinde çalışacağı kadavrayı kendi laboratuvarına getirmelerini ister.

Bir yandan da sekreter aramaktadır. Gazeteye ilan verir. Adayları laboratuvarında bekler.

Kapı çalar. Kapıyı kimin açtığını hatırlamaz. Kendisi mi asistanı mı? 

Öykü şu cümleyle başlar...  “Seni ilk gördüğümde…”

Sonrası… tuhaf bir tedirginlikle ilerler. Gelen kadının yüzünü, bedenini anlatır. Hiç tanımadığı halde hayatına dair varsayımlar kurar. Geçmişini, alışkanlıklarını, hatta eski sevgilisini…

Bir yandan da, neredeyse alışıldık bir soğukkanlılıkla, kadavralar üzerinde çalışmanın insanda açtığı çatlaklardan söz eder.

Ve tam o esnada... Metnin içinden ince bir tuhaflık sızmaya başlar. Okur bunu fark eder. Adını koyamaz. Sanki bir şey yerinden kaymıştır. Sanki anlatılanla gerçeklik arasında görünmeyen bir yarık açılmıştır.

Cümleler ilerledikçe o yarık genişler. Gerçeklik eğilir, bükülür… ve bir noktada kırılır.

Ve sen…
Tam her şeyi anladığını sandığın anda, öykü seni ters köşeye yatırır.

“Heyy! Yok artık,” dersin. Durup tekrar okumak istersin. 

Bazı öyküler okununca...   Çarpar.

Bir Filozofla Yol Almak...

Son zamanlarda direksiyon başındaki en sadık yoldaşım, tesadüfen tanıştığım filozof Wilhelm Schmid.

Normalde sıkı bir okurum ama konu dinlemeye gelince seçiciyim. Her kitap dile yakışmıyor. 

Schmid’in kitapları ise tam tersi… Tanıl Bora’nın leziz çevirisi ve Murat Eken’in duru sesiyle, insanı dinlemeye çağıran metinlere dönüşüyor.

Arabaya bindiğimde, resmen Schmid yan koltuğa oturup, bana hayatı anlatıyor. 

Kitaplar kısa. Çoğu zaman yol bitmeden kitap tamamlanıyor. 

Trafiğin gürültüsü yerini, eski bir dostla edilen o sakin sohbetin sıcaklığına bırakıyor.

Ben yeni yol arkadaşımı sevdim.

Dinlemeye devam edeceğim.

Çay Var İçersen...

Abim ve kardeşim, babam hayattayken bayram sabahları  bana gelirler, birlikte kahvaltı yapardık. Babamı toprağa verdikten sonra aynı geleneği sürdürmeye devam ettik. Bu, babamsız geçirdiğimiz üçüncü bayram.

Abim,  "bu bayram hiç evden çıkasım yok” diye mesaj attı. Yorgundur, dinlenmek istiyordur, diye düşündüm.  Ama yine de üç kardeş bayramın ilk günü bir araya gelmezsek içime sinmeyeceğini hissettim. “Ben de yorgunum abim,” dedim, “sabah değil de öğleden sonra buluşalım, ne dersin?”

Bir süre cevap gelmedi. Sonra… “Bilmem, düşüneyim,” dedi. Keyifsiz olduğu belliydi. Ben de son kozumu oynadım...  “Hey! Geliyorsun diye pırasa yaptım sana… Valla enfes oldu. Benden söylemesi, kaçırma!” diye yazdım.  Rüzgar hızında cevap geldi. Önce bir gülücük… Ardından: “Aa, gelirim o zaman.” dedi.

Önce abim geldi. Yemeğini yedi. Pırasayı hımlaya humlaya  bitirdi. Kalanı kavanoza koydum. “Eve götürürsün,” dedim. “Tamam,” dedi. Kardeşim geldiğinde, göz kırptım. “Sana pırasa yok,” dedim, “abiye koydum.”  Gülümsedi.  Onaylayıp göz kırptı.

Çay içtik. Sohbet ettik. Abim çayı çok sever. Niyeyse ilk bardağı yarım bıraktı. “Başka istemem,” dedi. Üstelemedim. Bol bol muhabbet ettik. Sonra herkes evine gitti.

Gece yatmadan önce telefona baktım. Abim mesaj atmış... 

“Pırasan çok güzel. Çay demlemeyi öğren.” 

Hahha!  Yeminle sesli güldüm. Bir de çay demleme tarifi göndermiş. Üstelik aynı benim demleme usulüm.

Abimin yazdığı çok hoşuma gitmişti. Beğendiğine “beğendim” diyen, beğenmediğine “öğren” diyebilen insanların hayatımda olması şahane!

Hayat bana bayram:) 

Fil Meselesi...

Son günlerde Raymond Carver’ın yazdığı her şeyi okuyorum.

Onun öykülerinde büyük olaylar yok, çarpıcı kırılmalar yok. Gene de çoğu  öyküsünde bir yerden, insanın en savunmasız noktasına dokunmayı beceriyor. Anlattığı her şey tuhaf bir şekilde tanıdık geliyor. Sıradan hayatlar, görünmeyen yorgunluklar, kimsenin açık açık dile getirmediği o sessiz yükler.

Carver’ın öykülerinde kahraman da yok.Sadece hayatı idare etmeye çalışan, bir günü daha sağ salim atlatmanın peşindeki insanlar var.

Belki de bu yüzden, geçenlerde bir arkadaşımla konuşurken onu hatırladım. Hani bazı insanlar vardır, kendini bir anda sorumlulukların ortasında bulur. O da onlardan biri.

Her ay düzenli olarak nafaka ödüyor. Çocukları var, istekleri bitmiyor. Annesi, kardeşi… Birinin borcu bitmeden diğerininki başlıyor. Telefonu çaldığında genelde iyi bir haber gelmiyor.

Dışarıdan bakınca, hayat işte, denebilir. Ama bilirsiniz… Bazı hayatlar gürültü çıkarmadan, sessizce ağırlaşabilir.

Onu dinlerken Carver’ın “Fil” adlı öyküsü geldi aklıma. Oradaki adam gibi… sürekli veren, sürekli taşıyan.

Carver’ın hikâyesindeki fil elbette gerçek değil. İnsanın omzuna çöken, görünmeyen, ama her adımda kendini hissettiren bir ağırlık.

Arkadaşıma baktım. Onun da fili var. Belki kimse görmüyor. Belki o da pek dillendirmiyor.

En tuhafı ne biliyor musunuz? Bazan o yükün, onun kimliğine dönüştüğünü hissediyorum. Şikayet bile etmiyor çoğu zaman. Sanki sırtındaki fili indirse, geriye anlatacak bir hikayesi kalmayacak.

Düşünüyorum da… kimlerin sırtında fil var? Yoksa bazı insanlar bu yükü taşımak için mi seçiliyor?

Cevabı bilmiyorum. Ama şunu görüyorum... Bazı insanlar kendi hayatını yaşamıyor, başkalarının hayatını sırtında taşıyor.

Ve belki mesele o fili indirmek değildir. Belki mesele, o ağırlıkla devrilmeden yürümeyi öğrenmektir.

Hatta belki… Bazı insanları ayakta tutan şey, sırtlandıkları o yüktür.

Beni yaktığın Gibi Elleri de Yaktun mi?

Yeminle o güne kadar ömrümde Cimilli İbo diye birini duymamıştım. O gün... Bizim şehrin köylerinden birinde yaşayan Fatma Hanım'a uğrayıp, ev yoğurdu ve köy yumurtası alma niyetindeydim. Arabamı köyün girişine bırakmış, şahane hava var, diyerek keyifle  yürümeye girişmiştim. Fatma Hanım'ın evi köyün taaa öbür ucundaydı ama ne gam...  Köyün havası nasıl temizdi anlatamam... Misss.. Miss... Mevsim kış, ay Ocak olunca... Evet... Feci ayaz vardı. Tamam... Rüzgâr yüzümü ısırsa bile ne olacak ki? Berem başımda, paltom sırtımdaydı... Hımmm... Sadece... Şeyy... Ayaklarımda gene bez ayakkabılarım vardı. "Olsun varsın... Bişeycik olmaaaazz! Soğuk havadan insana zarar gelmeezzz... Açık ve temiz havada yürümek bünyeye şifadır... Şifaaa..."  

İşte böyle  kendimi gazlaya gazlaya yürüyüp gitmiştim. Efendime söyleyeyim… Nihayet Fatma Hanım’ın evine varmıştım ki… Resmen kapı duvar... Kimse yok. Tam o esnada komşusu camdan başını uzatıp: “Fatma Hanım kızına gitti,” demesin mi? Bir an öylece kalakaldım. E tabii… Haber vermeden gidersem olacağı buydu 😄 Aman neyse... Moralimi bozmadım gene. “Sağlık olsun” deyip döndüm gerisingeriye.

Bu sefer aynı yoldan dönmeyip köyün bilmediğim bir patikasına saptım.  Yolu epeyce uzatmıştım. Bugün gibi hatırımda...  Bez ayakkabılardan sızan soğuk içime işlemişti. Hayır, ayağımda kalın postal olsa bile inanın  fark etmezdi. Nasıl ayaz, nasıl rüzgar vardı anlatamam. Zehir zemberekti mübarek... Yeminle çenemin titrediğini hissetmiştim. Donmuştuuuum.. Donmuştumumm... Allahım, üşümek ne güzel bir histi!.. 

Önce müziği işitmiştim. Sonra onları görmüştüm. Bilmediğim bir evin bahçesinde, tanımadığım üç kadın, el ele tutuşmuşlar, müziğin ritminde oynuyorlardı. "Seni kafama taktum atma atamayirum... Cirdun rüyalaruma yatma yatamayirum..." Bakın... Hayatta kalkıp göbek atan tiplerden değilim. Asla. Yok... Küçümsediğimi sanmayın... Bilakis bayılırım kapı gıcırtısında bile kalkıp oynayanlara... Becerebilsem... Kimse tutamaz beni... Beceremediğim için görüntü kirliliği yaratmak istemiyorum yani, bilmem anlatabildim mi? 

Allahım müzik o kadar güzeldi ki...  Tam Karadeniz ezgileri... Fıkır fıkır... "Evlerinin önüne susam ekerim susam... Kaçiracağum seni firsatini bulursam..." Üç kadın... Üç ayak oynuyorlardı. Beni görünce durmuşlardı... Müzik en çılgın ritmiyle devam ediyordu. Ben ne yapmıştım bilin bakalım? Omuzumdaki çantayı bahçe girişinin kapısına astığım gibi o tanımadığım kadınlardan birinin elini tutmuştum... "Hiç durma! Devammm! Devammm!" demiştim. Oynamaya başlamıştım. Oynamaya başlamıştık. Dört kadın... Soğukta... Bahçede... "Beni yaktuğun gibi da elleri de yaktun mi? Seni kafama taktum sen da beni taktun mi?" Rivrivri rivrivri rivrivri...

Şaşırmışlardı tabii... Hayatlarında görmedikleri, yoldan geçen yabancı bir kadın bahçelerine giriyor, ellerinden tutup onlarla üç ayak oynamaya girişiyor. Üç ayak bir horon çeşidi. Bakın, öyle göbek havası filan bilmem ama üç ayak deyince üzerime kimse tanımam... Hastasıyım üç ayağın... Öyle böyle değil... 

Çıkarmıştım cebimden beyaz peçetemi... Başlamıştım sallamayaa...  "Hadi hanımlaaar! Hop! Hop! Bir öne - iki öne - üç öne -Yehohohooooo!" 

"Seni kafama taktum atma atamayirum... cirdun rüyalaruma yatma yatamayirum..." Bizim omuzlar, ayaklar, kollar...  Ohooo... Hava mı soğuk? Nerdeee? Yanaklar pancar olmuştu... Pancarrr! Abartmakta üstüme yoktur tabiii... Bir türlü durmuyordum... Horon üç ayaktan çıkmıştı... Deli horona dönmüştü... Neyse ki müzik bitmişti. Herkes kendini bahçede bulduğu bir sandalyeye atmıştı. En son hatırladığım...  Nefes nefese... "Kim bu?" demiştim. Bilmiyor musun? der gibi hayretle bana bakmışlardı. Sıcak nefesleri  tüte tüte.... "Cimilli İboooo!"  demişlerdi. 

Bir dakika, ben niye anlattım şimdi bunları? Olanlar gerçek miydi ki? Yoksa o soğukta, ısınmak için uydurduğum bir hayal mi? Emin değilim. Ama eğer hayalse… Adını hiç duymadığım Cimilli İbo’yu nereden biliyordum peki? Ya o şarkıyı?.. Beni yaktuğun gibi da elleri de yaktun mi? Seni kafama taktum sen da beni taktun mi?

Mutlu bayramlar olsun, e mi:)

Kırık Bir Kol, Kırık Bir Anı

Akşam eve dönüyordum. Dar bir sokakta, sıkışmış trafikte ilerliyorduk, klaksonlar sabırsızdı.

Önümde bir araba duruyordu. Sürücü, kaldırım kenarında bisikletini tutan küçük bir çocukla konuşuyordu. O an içimde bir şüphe yükseldi... Ya çocuğa kötü bir şey yapacaksa?..

Sonra araba gitti. Ben durdum, camı açtım.
“Ne oldu?” diye sordum.
“Top oynarken kolum kırıldı,” dedi.

Cümle o kadar sakindi ki… Sanki kırılan kolu değil de oyuncağıydı.
“Gel, bırakayım seni,” dedim. Benden önce duran sürücünün niyeti de muhtemelen benim gibiydi.

Aklımda sorular uçuşmaya başladı. Arabaya almam doğru mu? Ailesi ne der? Güvenli mi? Yanlış anlaşılır mı? Arkamdaki trafik sabırsızdı; klaksonlar kararımı hızlandırıyordu.

“Evimiz yakında,” dedi. Bu söz bir an içimi rahatlattı.

“Peki,” dedim… ve yola devam ettim.

Dikiz aynasından baktım. Bir eliyle bisikletini itmeye çalışıyordu. Diğer koluysa yanında, hareketsiz duruyordu

Durumdan etkilendim.

Eski ben olsam… dururdum. Klaksonlara aldırmazdım. Yardım ederdim. Güvenirdim. Sorumluluk alırdım. Bir şey yapardım mutlaka. Arabayı bırakır, bisikletini iterdim. Boynumdaki şalı koluna sarar, askı yapardım. 

Ama yapmadım. Hiçbir şey yapmadım.

Daha fenası…Kendime söylenirken yakaladım kendimi.“Niye yaşadım bunu? Niye karşıma çıktı?” diyordum. 

Asıl soru şuydu... Neden durup yardım etmedim? Vay arkadaş… Ben neye dönüşmüştüm?

Gece zor geçti. 

Ertesi gün arkadaşlarıma anlattım. “Dikkat et,” dediler. “Böyle sahnelerle kandırıp sonra hırsızlık yaptırıyorlar.” 

...........................

Bazan insanın içini en çok acıtan şey, kötülük yapmak değil… iyilik yapamamaktı...  Ayrıca... iyiliğe inanmak da zorlaşmıştı.

Belki de bütün mesele, korkuya rağmen yardım etmeyi unutmamaktı.

Hasar Arabada Değil Hatırada...

 

Sigortacılıkta bazen dosyalar değil, hikayeler açılır. Bazı dosyalar vardır, kapatırsın. Bazıları vardır... Kafanın içinde açık kalır.

Ali abiyle yıllardır çalışırım. Öyle sigortalı değil, aile gibi. Gözüm kapalı kefil olacağım adamlardandır.

Bir gün aradı. Gece evine gelmiş, site otoparkı doluymuş. Arabayı dışarı bırakmış. Sabah geldiğinde sağ ayna ve ön sağ çamurluk hasarlıymış. Klasik: hasar... Park halinde çarpıp kaçmışlar. Geçmiş olsun, dedilk.

Dosyayı açtık. Anlaşmalı servis, beyan, eksper… süreç ilerledi. Sonra  red geldi.

Sigorta şirketinin red gerekçesi neydi?  Bu hasar park halinde olamaz.

İtiraz ettik. Uzun uzun anlattık. Hatta işi büyüttüm.  Olay yerine gittim. Ali abiyi çağırdım. Geldi. Arabayı aynı şekilde park ettik. Bir baktım… Ayna tamam. Ama çamurluk… bir tuhaf. İçime sinmedi. Arabayı çok iyi bildiğim bir servise  götürdük.

Cevap netti... Bu hasar park halinde olmaz! Şaştım kaldım.

İçeri girdim. Ali abi oturuyor. Abi, dedim, hiç beklemedenTahkim’e gideriz diye düşünüyordum ama baksana bizim ustalar da sigorta şirketiyle aynı şeyi söylüyor… Emin misin sen abi? dedim.

Sakindi... Kılını kıpırdatmadı... Kapının önünde çarpılmış buldum, dedi.  

Utandım ne yalan söyleyeyim... Koskoca Ali abi... Yıllardır görmemiştim. Çok yaşlanmış.

Başka bir yere sürtmüş olabilir misin abi? dedim. Yok, dedi.  Eşiniz kullanmış olabilir mi? Belki sürtmüştür bir yere. Siz de hasarlı halde park yerinde görmüşsünüzdür mesela, dedim. Çok sakin... . Yok, dedi. 

Sonra ekledi: Ben aslında hasarsızlığı bozmak istememiştim.

O an anladım.

Bu hasar bir yalan beyan hikayesi değildi. Bu… eksik bir hatıra hikayesiydi.

Bazan insanlar gerçeği saklamaz. Sadece farklı hatırlar.

Biz dosyayı kapattık. Ali abi ertesi gün konut sigortası için telefon etti.

Kendime bir not düştüm:

Sigortacılıkta en zor şey hasarı anlamak değil.

İnsanı anlamak.

Oscar Ödülleri ve Hikayeleri...

Sinema dünyasının en büyük gecesi geride kalırken, herkesin dilinde yine aynı kelime var: Oscar. Peki, dünyanın en prestijli sinema ödülüne neden bir insan ismiyle hitap ediliyor? Ve neden bu ödül hep bir altın adam? Aslında bu parıltılı heykelciğin hikayesi, en az kazanan filmler kadar ilginç.

Her şey 1929 yılında, Hollywood’da düzenlenen oldukça mütevazı bir akşam yemeğiyle başlamış. O günlerde ödülün adı yalnızca Akademi Liyakat Ödülü'ymüş. Zamanla bu tören Akademi Ödülleri olarak anılmaya başlamış.

Heykelciğin tasarımı ise 1929'ların ruhunu net bir şekilde yansıtmıyor mu? Elinde kılıç tutan, bir film makarasının üzerinde duran kaslı bir erkek figürü. Bu detay sadece estetik bir tercih değil besbelli... Sinemanın o yıllarda büyük ölçüde erkek egemen bir bakış açısıyla şekillendiğinin de bir göstergesi. Altın adam, dönemin güç ve başarı algısını temsil ederken, kadınların ve farklı kimliklerin çoğu zaman arka planda bırakıldığı bir dünyanın sessiz tanığı gibi duruyor.

Peki Oscar ismi nereden geliyormuş biliyor musunuz? Hikaye inanılır gibi değil...

En bilinen rivayete göre, Akademi’nin kütüphanecisi Margaret Herrick, heykelciği ilk gördüğünde “Bu benim Oscar amcama benziyor!” diyor. Bu yorum zamanla yayılıyor ve 1939’da resmen kabul ediliyor. Böylece Akademi Ödülü, bir anda herkesin diline daha kolay dolanan Oscar”a dönüşüyor.

Ama bu hikayenin sadece tatlı bir lakaptan ibaret olmadığını da unutmamak gerekiyor.

Bu altın adamın gerçekten herkesi temsil etmeye başlaması uzun ve zorlu bir süreç. 1940 yılında Hattie McDaniel, Rüzgar Gibi Geçti filmindeki performansıyla Oscar kazanan ilk siyahi sanatçı oluyor. Ancak ironik bir şekilde, kendi ödül töreninde bile ırk ayrımcılığı nedeniyle salonun en arkasındaki ayrı bir masada oturtuluyor. Erkek siyahi oyuncular için bu duvar ancak 1963’te Sidney Poitier ile aşılabiliyor.

Yani aslında bugün milyonlarca insanın izlediği bu devasa tören, hem bir kütüphanecinin bir benzetmesiyle markalaşmış hem de Hattie gibi cesur kadınların o kalın duvarları tırnaklarıyla kazıyarak açtığı yolla bugünlere ulaşmış.

Sinemayı Hep Sevdim...

Ortaokula o yıl başlayacaktım. Yeni bir eve taşınmıştık.

Bu ev bir açık sinemanın bahçesindeydi.

“Yok  canım daha neler!” demeyin sakın. Gerçekten öyleydi.

Bizim taşındığımız apartman, sinemaya bitişik bir binaydı. Birinci katta oturuyorduk. Üst katların değil, yalnızca bizim katın sinema salonuna doğru uzanan kocaman bir balkon çıkıntısı vardı. Adeta bir loca…

Film seyretmeye bayılırdım.

Ve o balkon, bana armağandı.

Gözlerim o zamanlar fena halde bozuktu, tam beş numara. Bu durum film seyretme hevesimi zerre azaltmazdı. Sinemada haftada iki kez film değişirdi. Her akşam aynı filmi seyretmekten bıkmazdım. 

Annem gözlerimin bozukluğunu her gece film seyretmeme bağlardı. Çok kızardı.

 Ben de hemen seyrettiğim filmlerden ezberlediğim birkaç repliği taklit ederdim:

Mesela bir anda Türkan Şoray oluverirdim. Elimi dramatik bir hareketle gözlerimin üzerine götürür, başımı yana eğer ve keder dolu sesle haykırırdım:

“Aman Tanrım! Nayııır! Artık göremiyorum… Göremiyorum…

Kör oldum ben! Ah Tanrım… Nedennn? Nedennn bennn?

O kadar bedbahtııım ki!!!

Ya da Aysecik olurdum. Annemin önünde diz çöker:

- Teyzeciğim… Sizi çok sevdim… Size anne diyebilir miyim? derdim.

Annem dayanamaz, kızmaktan vazgeçer… Hatta kimi zaman kahkahayla gülerdi;
- Şımarık kız! Haydi yatağa! derdi.

Yatar gibi yapardım. Sonra gizlice balkona kaçardım. Görünmez bir köşeye tüner, gizli gizli, sanki ilk kez seyreder gibi büyük bir iştahla, o geceki filmi seyrederdim.. 

Annemden saklı yapıyorum ya Yarabbim o ne şahane bir histi!.. 

Neden anneden gizli çevrilen işler, insana bu denli haz verirdi ki? 

Heyy! Çocukluk ne güzeldi:)

Ağlayan Futbolcu Görünce Hiç Dayanamam...

Nick Hornby’ın Futbol Ateşi adlı kitabını bilir misiniz? Tuttuğu takımın maçlarını kaçırmamak için hayatındaki neredeyse her şeyden vazgeçebilen bir adamı anlatır. Şahane bir kitaptır. Sonrasında kitabın filmi de çekildi ve o da en az kitap kadar keyiflidir. Hatta benim tekrar tekrar izlediğim filmlerden biridir.

Aslında Nick Hornby’ın kendisi de tam bir taraftar. Resmen bir Arsenal delisi. Kitabında şöyle diyor:

“Sonraları kadınlara nasıl aşık olduysam, futbola da öyle aşık oldum: Ansızın, açıklanamaz bir şekilde, üzerine kafa yormadan, getireceği acı ve kafa karışıklığını bir nebze bile düşünmeden.”

İnsan kendini futbola nasıl bu kadar kaptırabilir? İnanın, anlamaya çalışıyorum. Kitabı okuyorum, filmi izliyorum... Bu tutkuya şahit oluyorum. Şaşırıyorum. Hayrete düşüyorum.

Futbol sevgisini bu kadar iyi anlatan başka bir yazar var mı, bilmiyorum.

Kitabı okuyup ardından filmini izleyince şunu çok net anlıyorum: Futbol bazı insanlar için gerçekten aşk gibi. Ama bu aşkın içinde epeyce hüzün de var.

Hani insanlar bazan iki ellerini yanaklarına dayayıp, “Ne olacak bu takımın hâli?” derler ya… İşte tam o hâl.

Bir de bazı futbolcuların maç sırasında ağladığını görmüş müydünüz? Fotoğraflara bakınca insanın içi burkuluyor. Ne yalan söyleyeyim, onları öyle görünce ben de çok üzülüyorum. Hatta bazen ağlamamak için kendimi zor tutuyorum.

Aaa! Şaka yapmıyorum. Gerçekten:)

Kendimi Eylediğim Zamanlar...

 

Filmler seyrettim.

Bu tirat'ı ezberlemeye niyet ettim:) İlk satırı ezberledim bile:)

Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu!

Düşüncemizin katlanması mı güzel  
Zalim kaderin yumruklarına, oklarına,  
Yoksa diretip bela denizlerine karşı  
“Dur, yeter!” demesi mi?

Ölmek, uyumak sadece.  
Düşünün ki uyumakla yalnız  
Bitebilir bütün acıları yüreğin,  
Çektiği bütün kahırlar insanın.

Uyumak… Ama düş görebilirsin uykuda, o kötü!  
Çünkü o ölüm uykularında,  
Sıyrıldığımız zaman yaşamak kaygısından,  
Ne düşler görebilir insan — düşünmeli bunu.

Bu düşüncedir uzun yaşamayı cehennem eden.

Kim dayanabilir zamanın kırbacına?  
Zorbanın kahrına, gururunun çiğnenmesine,  
Sevgisinin kepaze edilmesine,  
Kanunların bu kadar yavaş,  
Yüzsüzlüğün bu kadar çabuk yürümesine,  
Kötülere kul olmasına iyi insanın…

Bir hançer saplayıp göğsüne, kim ister  
Bütün bunlara katlanmak?  
Ağır bir hayatın altında inleyip terlemek,  
Ölümden sonraki bir şeyden korkmasa 
O kimsenin gidip de dönmediği bilinmez dünya  
Ürkütmese yüreğini?

Bilmediğimiz belalara atılmaktansa  
Çektiklerine razı etmez mi insanı?

Bilinç böyle korkak ediyor hepimizi;  
Düşüncenin soluk ışığı bulandırıyor  
Yürekten gelen doğal rengini.

Ve nice büyük, yiğitçe atılışlar  
Yollarını değiştirip bu yüzden  
Bir iş, bir eylem olma gücünü yitiriyorlar.

Ama sus… Güzel Ophelia geliyor.

Peri kızı, dualarında unutma beni  
Ve bütün günahlarımı.

— W. Shakespeare / Hamlet


Kitaplarımı düzenledim. 

Kitap kapaklarını Seyretmeyi Severim:)

 

Göz Zikri...

 

Cam mozaikten bir kiraz dalı yaparken bir şey fark ettim, kiraz yapraklarının kenarı dümdüz değil, minik minik zikzaklı. O zikzakları camda taklit etmek var ya… Tam bir sabır testi.

Mozaik gibi sabır isteyen bir sanatla uğraşırken, insanın dikkati ister istemez mikro düzeye iniyor. O ana kadar belki yeşil bir leke olarak gördüğüm yaprak, birden devasa bir mühendislik harikasına dönüşüyor.

Ben bir yaprağın kenarındaki o küçücük kıvrımlarla uğraşırken, bir kiraz ağacı hiç zorlanmadan yüzlerce yaprağı aynı incelikte nasıl çıkarabiliyor? Sanki arka planda sessiz bir ustalık çalışıyor. 

Mozaikle uğraşırken anlıyorum ki bazan en büyük sanat, doğanın  fark etmediğim o küçücük detayların içinde saklı.