Dario Moreno - Deniz ve Mehtap

Bugün hep ofis dışındaydım. Yani sürekli müşteri ziyaretlerinin yapıldığı bir gündü. Fazlaca yol almam gerekiyordu. Bir ara küçük bir alışveriş için markete uğradığımda, müzik cd lerinin bulunduğu raflarda "Dario Moreno’suz 40 yıl" diye bir cd gördüm. Hep yollarda olunca müzik insana iyi bir yoldaş oluyor. Bugün yanımda yeni bir yoldaşım vardı. Dario Moreno!

Dario Moreno 1921 de İzmir’de doğar. Babası erken ölünce dört çocuğu olan annesi Madam Roza, Moreno’yu yetimhaneye yerleştirir. Zor geçen yıllardan sonra bir avukat yanında çalışır, Fransızca ve gitar öğrenmeye gayret eder.  Müziğe büyük tutkusu vardır.

2. dünya savaşı zamanında askerliğini yaptığı Akhisar Orduevi’nde şarkı söylemeye başlar. Söhretinin asıl parladığı yer İzmir Palas Oteli olacaktır. Fransa’da meşhur olur. Hatta otuzun üzerinde film çevirir. Sezen Cumhur Önal ve Fecri Ebcioğlu Dario Moreno’nun şarkılarına Türkçe söz yazarlar.  Sanatçı 1968 de kalp krizi sonucu vefat eder. 

Dario Moreno’nun seslendirdiği, sözlerini Fecri Ebcioğlu’nun yazdığı “Deniz ve Mehtap” şarkısı en tanınmış şarkılarından biridir. Terk eden bir sevgilinin arkasından söylenen Dario Moreno'nun kendine has sesi ve harikulade müziği ile beni kendimden geçiren bu şarkının sözlerini biraz hatırlamak isterim. Bu şarkı sözü değil sanki bir öykü:

Deniz ve mehtap sordular seni neredesin? Nasıl derim terk etti,bırakıp beni gitti, Anladılar ki aşkımız bitti… Alay ettiler benle hep, Sen oldun bunlara bak sebep, Mehtap dedi: "Gördüm ah onu, belinde erkek kolu" Deniz güldü halime, Bir avuç su verdi elime, "Biterse gözyaşın al" dedi," Doldur tekrar yerine" Rüzgar ve martı sordular seni neredesin? Nasıl derim terketti, Bırakıp beni gitti, Anladılar ki aşkımız bitti… Alay ettiler benle hep, Sen oldun bunlara bak sebep, Martı dedi: "gördüm ah onu,belinde erkek kolu"rüzgar güldü halime,dedi: " Gidelim düş önüme", Gidemem dinle martıları, Bitmiyor alayları…

Sözlerini Erkan Özerman’ın yazdığı “Hatıralar Hayal Oldu” şarkısında ise Dario Moreno gene giden sevgilinin arkasından seslenmektedir. Bu şarkının sözleri de şöyledir:

Ben uzaklarda hasretle inlerken, Ben ümit dolu bir haber beklerken, Duydum ki artık beni unutmuşsun, Sen hergün bir başka dala konmuşsun, Hiç şimdi anladım beni sevmedin, Ben uğruna senin neler vermedim, Yok bir daha aldatamazsın, Her şey bitecek mani olamazsın, Bak hatıralar hayal oldu, Dur desem dönmez ki gitti kayboldu, Dönemez artık mutlu günler, Açılmadan solacak tomurcuklar, Her yanını saracak karanlıklar, Son bir gemi kalkacak bu limandan, Mendil sallanmayacak ardından, Bitecek hayat, elveda, elveda!

Aslında Ajda Pekkan’ın meşhur ettiği, Dario Moreno'nun Fransızca seslendirdiği Atlı Karınca şarkısında ise herşey döner, her şey geriye döner...Bir tek... Bakın şimdi şöyle...

atlı karınca döner,dünya durmadan döner, çiçekler güneşe döner,gurbet yolcusu döner, içer başı döner, ayrılanlar hep döner, yalnız dönmeyen, onu terk eden sevgilisidir, bir haber bile göndermeyen, hiç değilse nerde olduğunu bile bildirmeyen, yoksa o o kalpsiz mi olan, yoksa kalbi elbette dönmeyecek olan sevgilidir.!

Bugün Dario Moreno bana şahane bir yoldaş oldu. Epey yol aldık birlikte elele!!

Mekanları cennet olsun, ne diyeyim?

Orhan Pamuk- Masumiyet Müzesi ve Köpek Biblolar!

Bu yaz, Nobelli yazarımız Orhan Pamuk'un Masumiyet Müzesi kitabını, kendime özel okuma ortamı hazırlayarak okumuştum.Ya sabah erken işe gitmeden önce, ya da akşam iş dönüşünde.. Ama mutlaka köydeki evimizin bahçesinde, büyük çınarın altında. Orhan Pamuk ve Masumiyet Müzesi kitabı için hazırladığım özel bir şölenle. Sindire sindire... Bitecek diye korka korka... Hergün bir ya da birkaç bölümünü okuyarak. Memleketimin yazarının ana dilimde yazdığı kitabının her cümlesinin keyfini çıkara çıkara okudum. Aynen böyle yaptım. Etrafımdakilere fenalık geldi hatta. Günlerce kitabı elimde görünce dediler ki "Sıkıcı bir kitap galiba. Bitiremedin kitabı hala!" Yooo... Bitirmek istemiyordum ki. Her gün, her defasında, her bölümünü özleyerek okudum. Sabırla... Sonunda bitti işte ne var? Kitap okuma safhası keyifli değil midir aslında? Her kitaptan  aynı keyfi almam mümkün olmadığına göre. Kaçırır mıyım böyle bir kitap-okur muhabbetini! Benim gibi abartmayın tabii. Ama tavsiye ederim deneyin olur mu? Seveceğinizi düşündüğünüz bir kitaba abartılmış bir özen göstererek okuyun! Şahane bir histir bu!

Bugün benzin istasyonunda ödeme yaparken, kasanın yanında küçük biblo köpekler gördüm. Hani bazen araçların arka cam içine konan, araç hareket ettikçe başlarını sallayan köpek biblolar vardır. Eskiden çok olurdu araçların arkasında böyle biblo oyuncaklar. Şimdi pek görmüyorum. Aslında bu yaz Masumiyet Müzesi'ni okumasaydım, bu biblo köpekler dikkatimi çekmezlerdi diye düşünüyorum. Çünkü Masumiyet Müzesi kitabında , Orhan Pamuk daha önce bildiğimiz ama zamanla varlıklarını unuttuğumuz çok sayıda objeden söz ediyordu. Bunların çoğunu sevgilisi Füsün'un evinden aşırıyordu. Daha sonra Masumiyet Müzesi açıldığında, bu objelerin hepsini müzede göreceğiz,kısmetse...

Dayanamadım bu biblo köpekleri durdukları yerden alarak avucumun içine koydum. Başlarına usulca birer fıske vurdum. Sempatikçe salladılar kafalarını. Sonra Masumiyet Müzesi kitabını düşündüm. Yazar kitapta dünyanın bütün müzelerini dolaştığını anlatır. Peru'dan Hindistan'a, Almanya'dan Mısır'a sergilenen kolleksiyonlara bakar. Dünyanın bir çok ülkesinde ya dışarıdan bakınca ya da evlerine ziyarete gittiğinde, milyonlarca ailenin televizyonlarının üzerine bir biblo köpek yerleştirdiklerini farkeder.Füsun'un Nişantaşı Kuyulu Bostan Sokak'taki evine ilk girdiğinde de televizyonun üzerinde bir seramik biblo köpek görecektir. Hatta biblo ile televizyon arasında bir elişi örtü vardır. Sonra bu köpek yok olur. Yerine yenisi bırakılır. Sayfa 418 de yazar kendi kelimeleri ile şöyle der: "Bir dönem başlarını gerçekten sallayan ve o yıllarda taksilerin dolmuşların arka camı içinde çok sık görülen iki plastik köpek bir görülüp bir yok oldular."

İşte benim benzin istasyonunda gördüğüm biblo köpekler Orhan Pamuk'un Masumiyet Müzesi kitabında söz ettiği köpeklerdi. Dayanamadım satın aldım tabii ki! Şimdi bu biblo köpekler, benim için mutlaka anı değerleri olan diğer biblolarımın yanında sevimli halleriyle duruyorlar. Evimdeki bu köpek biblolar bana, kitapları, yazarları, hayalleri, geçmişi, dünyanın her yerinde milyonlarca evdeki köpek biblolarını, din,dil, ırk, coğrafya farkımıza rağmen müşterek insan zevklerini ve hislerini hatırlatıyorlar. "Milyonlarca aile,dünyanın neredeyse her köşesinde, televizyonlarının üzerine niye bir köpek biblosu koyma gereği duyuyordu?"

Eski Devrin İzini Bugün Sürmek

Sevip takip ettiğim pek çok blog var. Bunlardan biri diğerlerinden epeyce farklı. Nedir en büyük farkı? Bugünün ve geleceğin değil de geçmişin izini sürmesi. Zaten blog sahibi kendisi de bloğu için "Eski devrin izini bugün sürmek." demiş. "Mazide Dilhun idim şimdi müsemma-i Pasban" diyerek başlığını sürdürmüş.

Bloğuna 2009'un Ocak ayı başında yazmaya başlamış. İzmit'te yaşıyor. Şöyle anlatıyor kendisini: "Kocaeli'de doğup büyüyen bu satırların yazarı,18 yaşından sonra Bursa'ya gitti, bir o kadar da burada yaşadıktan sonra tekrar Kocaeli'ne döndü. Halen kamuda idareci olarak çalışmaktadır" Nokta. Bukadar öyle mi?

Aynı zamanda kendileri kızkardeşimin sevgili kocası olmaktadır. Bunu yazmamış ama...Hımm! Kendini bekar mı göstermek istiyor acaba? Sakın kimse niyetini bozmasın ayrıca iki çocuk sahibi bir beyefendidir. Karışmam sonra!

Sevgili Pasban'la bir araya geldiğimizde okadar güzel muhabbet ederiz ki, kızkardeşim kıskanır hatta...Der ki "Ben mi kardeşinim, O mu yoksa? Aaa! Biraz da benimle konuşsana!" Ama biz geçmişte yol alırız da kimi zaman Pasban'la, yanımızdakileri unuturuz. Ne yapalım katılsınlar onlar da bizim kervanımıza ve hep birlikte çıkalım geçmişteki yolculuğumuza!

İlgi alanları hakkında" Eskiye dair her ne varsa beni ilgilendirir.Eski şiiri özellikle aruzu çok severim.Eski şiirin siluetine benzer şeyler karalamaya çalışırım." demiş. Peki "Pasban "nedir? Ne anlama gelir? Bunu da gene kendi kaleminden okuyalım istiyorum :

"Eski şiirin siluetine benzer şeyler kaleme almaya başladığım 1991 de ki; ilk gazele benzer metni o tarihlerde yazmıştım, Dilhun (içi kan ağlayan-çok üzgün) kelimesini mahlas olarak kullanıyordum. Daha sonra aşağıda göreceğiniz beyti yazınca -yanılmıyorsam 2005 yılıydı- Pasban'ı tercih ettim. Pasban Farscada bekçi anlamına gelir.Bloga adını veren pasbanın öyküsü budur. "
Peki Pasban neyin bekçiliğini yapmaktadır acaba? Bence birzamanlar Dilhun (içi kanağlayan-çok üzgün) du. Neden ? Bizim kızı vermiyordu babam kendisine de ondan! Zordur almak bizden kızı. Öyle ki, insan eziyetten Dilhun olur. Ama sonra muradına erince Dilhun değildir de Pasban'dır artık. ? Eeee! İnsan zor sahip olursa sevdiceğine işte böyle aşkının bekçisi olur. Benim balık burcu, şiir seven, romantik kardeşim dayanabilir mi böyle şair bir çocuğa. Kıyameti koparır babaya evleneceğim diye illa... Sonra malum onlar ermiş muratlarına...

İşte Sevgili Pasban'ın blogunu merak eden olursa, bu sayfanın sol tarafındaki sevdiğim bloglar arasında göreceksiniz. Çok severim kendisini!

Fotograflar - Numan Serteli

Elveda Lenin ve Annem

Şifasız bir hastalığa yakalanan annem,son günlerinde yattığı yatağında benden siyah üzüm istemişti. Üzüm zamanı değildi.Ama şimdi zamanı yok ki meyvenin.Her meyve her mevsim bulunabilir. Şehrin tüm manav ve marketlerini dolaşmış ama siyah üzüm bulamamıştım. Yeşil üzüm vardı ama siyah üzüm yoktu. Sonunda hiç ummadığım bir yerde buldum siyah üzümü.O anki mutluluğumu unutamam. Hemen eve gidip, yıkadım ve anneme verdim. Bir salkım siyah üzümden iki tane yiyen annem,bana baktı ve gülümseyerek “Boyadın mı sen bu üzümü?” dedi. Yattığı yerden komikliğine devam ediyordu.

Bugün Elveda Lenin’i izlerken,1989 yılında, Doğu Almanya’da yaşayan Alex’in, bir kalp krizi sonunda sekiz ay komada kalan annesinin, komadan çıktıktan sonra hasta yatağında yatarken,
turşu istemesi ve Alex’in , annesine istediği turşuyu bulmak için yaptığı koşuşturmayı seyredince o günler geldi aklıma.

Doğu Berlin’de yaşayan Alex’in annesi,sosyalist bir eylemcidir. Kalp krizi sonucunda girdiği komada kaldığı sekiz ay içinde Berlin Duvar’ı yıkılmış ve Berlin siyasal, ekonomik ve sosyal değişim süreci içine girmiştir. Komadan çıktıktan sonra, doktorlar hiçbir şekilde annesinin şok atlatmaması gerektiğini söyleyince, Alex ,annesine özel bir ortam hazırlama çabasına girer. Şehirde her şey değişmiştir aslında. Elveda Lenin adlı filmde annesinin hiçbir şekilde bu değişikliği fark etmemesi için mucizevi bir çaba gösteren Alex’in yaşadıklarını seyrediyoruz.

Çok etkileyici bir duygusallığı olan film aynı zamanda belgesel niteliğinde bence. Film 1961 yılında Berlin'i ortadan ikiye bölen Utanç Duvarı'nın 1989 yılında yıkılmasından sonra, insanların yaşam tarzlarının ve standlartlarının nasıl değiştiğini de gözler önüne seriyor. Doğu Berlin’de duvar yıkılmadan önce sağlık, eğitim gibi hizmetletler devletten parasız alınıyor ve sosyalizm nispeten eşit koşullar sağlıyorken, Belin Duvarı'nın yıkılmasıyla bu hizmetlerin ortadan kalkmaya başlaması... Doğu Berlin insanının kapitalist sistemin rekabetçi ortamına alışık olmamasının şaşkınlık verici durumlar hazırlaması... İşsizlik...Sekiz ay içinde yaşanan değişiklikler... Alex'in annesinin Lenin heykelinin nasıl kaldırıldığını izlerkenki hayret hali , gerçekten filmin unutulmayacak sahneleriydi. Mutlaka izlenmesi gereken bir film.

Barış Manço - İmkansız Aşklar

Arkadaşlarımla 1970 den günümüze nostaljik şarkıların hatırlanıp söyleneceği geceye gittiğimde,gecenin olmazsa olmazı Barış Manço şarkılarıydı tabi. Barış Manço benim... çocukluğum...gençliğim... ve bugünüm.. mutlaka ki geleceğim... Şarkılarıyla, tarzı ve duruşuyla,"Yediden yetmişe" adlı özel televizyon programlarıyla, herkesin gönlüne taht kurmuş,çok sevip çabuk yitirdiğimiz bir efsane isim.

"Bugün bayram erken kalkın çocuklar, Giyelim en güzel giysileri, Elimizde mavi kır çiçekleri, Dinleyelim bugün annemizi" şarkısıyla uyandırırım çocuklarımı her bayram sabahı. Hem sevinci hem de hüznü barındıran bir şarkıdır bana göre. Annemi üç yıl önce kaybettiğim için, aslında söylerken içimi acıtır. Ama hem ben de anneyim ya şarkının hüznünü bastırırım.Bayramın sevincini şarkıya geçirmeye çalışırım bir gayretle.

Barış Manço'nun çok bilindik şarkılarının dışında iki şarkısının ben de özel bir yeri vardır. Hem müzikleri hem de tasavvuf kokan sözleriyle şahane iki şarkısı:

"tuz ekmek hakkı bilene / sofra kurmasan da olur / ılık bir tas çorba yeter rızkım buymus der icerim/ kadir kıymet anlayana sandik acmasanda olur / kırk yamalı hırka yeter idris biçmis der giyerim " Diğer şarkısı da " bir sen var ki benim içimde benden öte benden ziyade /bir sen var ki senin içinde senden öte senden ziyade"

Gençlik yıllarının platonik aşklarına merhem olmuş bir şarkısı da "Unutamadım"dır. Barış Manço biraz imkansız aşkların şarkıcısıdır aslında. Sevgilinizle yollarınız ayrılmıştır. Sevgili giderken unutmak kolay demiştir. Alışırsın demiştir. Yapayalnız, yağmurlarda ıslanmış bomboş yollarda dolaşırsınız. Heyhat!Gözlerinizdeki yaş ve kalbinizdeki sızı onu unutamadığınızı itiraf eder hani ve sevgilinin sizi unutabileceğini ama sizin asla onu unutamayacağınızı anlamasını beklersiniz.

Şarkı sözlerinde yıllar sonra karşılaşırsınız eski sevgilinizle ve yıllar ikinizden de ne çok şey götürmüştür. O bir yuva kurmuştur ama siz paramparça bölünmüşsünüzdür. Tekrar anlarsınız ki onu unutmanız mümkün değildir.

Diğer romantik şarkısı da unutulmaz müziği ve sözleriyle"Kol Düğmeleri" dir. Hani son gece sevgilisinden iki küçük kol düğmesi hediye almıştır. Sessizdirler. Geriye konuşulacak bir şey kalmamıştır ya hani.. Kol düğmeleri aşklarının simgesidir artık. Yalnız gece buluşup, yaşlı gözlerle sabah ayrılan, ayrı yollardaki sevgililer için yazılmış bir şarkıdır.

Bazı insanlar vardır tanışmazsınız ama hayatınıza renk katan, dünyayı daha yaşanılır kılan insanlardır onlar. Barış Manço hayatımın renklerinden biridir. Şarkılarını söylemek bünyeme daima iyi gelir ve tüm acılarına rağmen hayatı daha katlanır kılar.

24.Ocak 2009 Değirmendere

Yazan - Vildan

Orhan Gencebay - Hatasız Kul Olmaz!

Gazetede röportajını görünce,fotoğraflarına baktım ve 1944 doğumlu olan Orhan Gencebay için hiç yaşlanmayacak mı diye düşündüm. Benim gençlik mitlerimden biridir kendisi. Yasaklı arabeskçi. Yıllarca radyo ve televiyonda şarkıları yasaktı. Şöyle bir düşünüyorum da, her şey mi yasaktı bizim gençliğimizde? Üniversitedeydim. Şişli'deydi okulum. Okul çıkışları yada derse girmediğimiz kimi zamanlar okulun karşısındaki kahveye giderdik kızlı erkekli arkadaşlar. Biz sohbet edip memleket sorunlarını sözde hallederken,kahvede Orhan Gencebay'ın şarkıları çalardı. 1980'li yıllardayız... Ortalık karşık ve sorunlu... Memleketin her yerinden gençler bir aradayız...Orada öğrenip ezberlemiştim şarkılarını. Orhan Gencebay'ın duraklaya duraklaya söylediği "Hatasız Kul Olmaz" şarkısı, bağlamasının ezgileri ve o güzelim sözleriyle nasıl da o gençlik günlerimde yüreğimden yakalardı beni...

IPot'umdan karakterimin tahlilini yapmak isteyen biri mümkün değil işin içinden çıkamaz. Bir çıfıt çarşısıdır müzik düyam, aynı ruh halim gibi..Herşey var içinde...Orhan Gencebay'da!

22 Ocak 2009 Değirmendere

Yazan - Vildan